نگاهي به حضور و تهديدهاي سينه‌سرخ اروپايي در پارک جنگلي هيرکاني النگدره گرگان محمد اسماعيل اسدي- جنگل‌هاي هيرکاني به‌عنوان يکي از کهن‌ترين اکوسيستم‌هاي جنگلي جهان، مأمن طيف گسترده‌اي از گونه‌هاي گياهي و جانوري‌اند که هر يک نقشي ظريف اما تعيين‌کننده در پايداري اين زيست‌بوم ايفا مي‌کنند. در ميان اين گونه‌ها، پرنده‌اي کوچک، آرام و خوش‌آواز به نام رابين يا سينه‌سرخ اروپايي (Erithacus rubecula) جايگاهي ويژه دارد؛ پرنده‌اي که حضور آن در پارک جنگلي هيرکاني النگدره گرگان نه‌تنها نشانه‌اي از سلامت اکولوژيک محيط است، بلکه ارزش‌هاي زيبايي‌شناختي و طبيعت‌درماني اين پارک را نيز تقويت مي‌کند. رابين پرنده‌اي کوچک‌جثه با سينه‌اي به رنگ نارنجي مايل به قرمز است که به‌ويژه در فصول سرد سال، به‌صورت مهاجر زمستان‌گذران در شمال ايران مشاهده مي‌شود. اين گونه با ترجيح زيستگاه‌هاي جنگلي نيمه‌انبوه، حاشيه جنگل و فضاهاي سبز طبيعي، در بخش‌هايي از پارک جنگلي النگدره سکني مي‌گزيند؛ جايي که رطوبت مناسب، پوشش گياهي متنوع و بستر زنده خاک، شرايط مطلوب تغذيه و زيست را براي آن فراهم مي‌آورد. از منظر اکولوژيک، رابين نقشي فراتر از يک پرنده زينتي دارد. تغذيه اين پرنده عمدتاً شامل حشرات، لاروها و ساير بي‌مهرگان کوچک است و از اين طريق به کنترل طبيعي جمعيت آفات و تعادل زيستي خاک و پوشش گياهي کمک مي‌کند. آواز ملايم و منظم رابين نيز يکي از عناصر مهم در ايجاد آرامش رواني براي بازديدکنندگان پارک به‌شمار مي‌رود؛ عنصري که در ادبيات نوين محيط‌زيست از آن به‌عنوان بخشي از «خدمات اکوسيستمي فرهنگي» ياد مي‌شود. با وجود اين اهميت، رابين در پارک جنگلي النگدره با تهديدهايي جدي روبه‌روست. آلودگي صوتي ناشي از اسپيکرهاي بلند، پخش موسيقي و تجمعات پرسر و صدا، يکي از مهم‌ترين عوامل اختلال در رفتار طبيعي اين پرنده است. سر و صداي مداوم مي‌تواند موجب کاهش آوازخواني، اختلال در تغذيه، افزايش استرس و در نهايت ترک زيستگاه شود. جنگل، به‌ويژه براي پرندگاني مانند رابين، بيش از هر چيز به سکوت و آرامش نياز دارد. تهديد مهم ديگر، حضور حيوانات اهلي به‌ويژه سگ و گربه در فضاي پارک است. اين حيوانات، حتي در صورت تغذيه شدن توسط انسان، همچنان غريزه شکارگري خود را حفظ مي‌کنند و مي‌توانند تهديدي مستقيم براي پرندگان کوچک، جوجه‌ها و تخم‌ها باشند. افزون بر آن، حضور مداوم حيوانات اهلي باعث ناامن شدن زيستگاه و کاهش تمايل پرندگان حساس به استقرار در منطقه مي‌شود. در نهايت، حفاظت از رابين در پارک جنگلي هيرکاني النگدره گرگان، نيازمند افزايش آگاهي عمومي، مديريت هوشمندانه گردشگري و احترام به حريم حيات‌وحش است. پرهيز از استفاده از اسپيکرهاي پرصدا، کنترل ورود و تردد حيوانات اهلي و ترويج فرهنگ «طبيعت‌گردي مسئولانه»، گام‌هايي ساده اما مؤثر در حفظ اين آوازخوان ظريف و اکوسيستم ارزشمند هيرکاني به‌شمار مي‌آيند. رابين، با آواز آرام خود، ما را به سکوت، تأمل و همزيستي مسئولانه با طبيعت فرا مي‌خواند؛ پيامي که بيش از هر زمان ديگري شايسته شنيده شدن است. پژوهشگر ارشد آب، خاک و کشاورزي حفاظتي