نگاهي به رمان روز حمله گرگ نوشته يوسف قوجق ايستادن به وقت تنهايي


یادداشت |

«روز حمله گرگ» به ما يادآوري مي‌کند براي بزرگ‌شدن گاهي لازم است تکيه‌گاه‌مان را از دست بدهيم تا ياد بگيريم روي پاهاي خودمان بايستيم. اين اثر به ما مي‌گويد هويت هر فرد در لحظات سخت و در مواجهه با گرگ‌هاي زندگي شکل مي‌گيرد. زهرا حکيميان- عبور از دنياي نوجواني به بزرگسالي هميشه با يک اتفاق بزرگ همراه است. اتفاقي که آدم را مجبور مي‌کند دلخوشي‌هاي کوچک را کنار بگذارد و بار سنگين زندگي را به دوش بکشد. کتاب «روز حمله گرگ» روايت همين لحظه حساس است.داستان درباره نوجواني به نام ياشار است که در کنار پيرمرد چوپاني به نام آمان آقا در چپرقويمه زندگي مي‌کند. با حمله عراق به ايران، آمان آقا تصميم مي‌گيرد راهي جبهه شود و ياشار ناگهان خود را تنها، زير بار مسئوليت‌هاي فراوان مي‌بيند. بعد از رفتن آمان آقا، ياشار بايد با ترس‌هايش روبه‌رو شود. ترس‌هايي که در قالب گرگ‌هايي گرسنه به گله‌اش هجوم مي‌آورند. در کتاب «روز حمله گرگ»، يوسف قوجق براي روايت روزهاي جنگ، اشغال خرمشهر و آزادي آن، دست مخاطب را مي‌گيرد و به جاي جنوب و جبهه جنگ، نوجوان را به شمال ايران، به ترکمن‌صحرا، مي‌برد و از آنجا با نامه‌هايي که از آمان آقا مي‌رسد، داستان را پيش مي‌برد. او در ترکمن‌صحرا، در بين مردم ترکمن، جنگي را که در جنوب ايران در جريان است، روايت مي‌کند. حضور شخصيت‌هايي فرعي مثل عبيد آقا و طوطي‌اش، که از خرمشهر آواره شده و به ترکمن‌صحرا پناه آورده‌اند، به داستان عمق اجتماعي بخشيده است. آن‌ها آمده‌اند تا جهان‌بيني ياشار را گسترش دهند. حضور آن‌ها به ياشار و مخاطب نوجوان مي‌فهماند دنيايي بزرگتر از روستا وجود دارد و دردهاي مشترک، آدم‌ها را به هم پيوند مي‌زند و غريبه‌ها در سايه هدف مشترک، به يک خانواده تبديل مي‌شوند. طوطي عبيد آقا که مدام خبر سقوط خرمشهر را تکرار مي‌کند، نمادي گزنده از خاطرات تلخي است که دست از سر آدم برنمي‌دارند. يوسف قوجق در اين اثر از نثر و زباني ساده، صميمي و به دور از شعارزدگي استفاده کرده که باعث شده مخاطب با ياشار همذات‌پنداري کند. او مي‌داند نوجوان از نصيحت گريزان است؛ بنابراين مفاهيمي مثل شجاعت و مسئوليت را در لايه‌هاي پنهان کشش‌هاي داستاني و ديالوگ‌هاي کوتاه گنجانده است. از آنجايي که مخاطب اصلي اين رمان، نوجوانان هستند، جملات کوتاه و خوشخوان انتخاب شده‌اند. کوتاهي فصل‌ها و سرعت پيشرفت داستان به خوبي با روحيات نوجوان امروز که در دنياي سرعت زندگي مي‌کند، هماهنگ است و اين سرعت، خواندن رمان را براي نوجوان لذت بخش مي‌کند.از درخشان‌ترين بخش‌هاي کتاب «روز حمله گرگ» فضاسازي از ترکمن صحرا و چپرقويمه است. استفاده از نمادهاي بومي مثل موسيقي و آواز، ني، دوتار، آداب چوپاني و بوي گله، سرماي شبانه دشت و… رنگ و بوي اقليمي به کتاب داده و فضايي ساخته که مخاطب مي‌تواند آن را لمس کند. و اين‌ها همه به دليل تجربه زيسته نويسنده است. يوسف قوجق فرزند همان اقليمي است که درباره‌اش مي‌نويسد. او در ترکمن‌صحرا متولد و بزرگ شده است. در آثارش دغدغه هويت و بوم‌گرايي دارد و تلاش مي‌کند پيوندي بين نسل جديد و ريشه‌هاي فرهنگي‌شان ايجاد کند. نام کتاب هوشمندانه انتخاب شده. «روز حمله گرگ» در وهله اول ذهن را به سمت يک داستان طبيعت‌گرا مي‌برد اما نام کتاب يک استعاره است؛ از يک سو به گرگ‌هايي که به گله مي‌زنند اشاره دارد و از سوي ديگر به دشمني که به مرزها هجوم مي‌آورد. اسم کتاب اشاره‌اي يک واقعه دروني است؛ به لحظه‌اي که گرگ‌ها هجوم مي‌آورند و فرد بايد بين فرار يا ايستادگي يکي را انتخاب کند. نويسنده در اين کتاب به‌خوبي نشان داده شجاعت، نترسيدن نيست بلکه ايستادگي در عين ترسيدن است. «روز حمله گرگ» به ما يادآوري مي‌کند براي بزرگ‌شدن گاهي لازم است تکيه‌گاه‌مان را از دست بدهيم تا ياد بگيريم روي پاهاي خودمان بايستيم. اين اثر به ما مي‌گويد هويت هر فرد در لحظات سخت و در مواجهه با گرگ‌هاي زندگي شکل مي‌گيرد. از ديگر ويژگي‌هاي اين کتاب، هوشمندي نويسنده در روايت غيرمستقيم تاريخ و جنگ است. يوسف قوجق ماجراي اشغال خرمشهر را نه از طريق آمار و ارقام نظامي بلکه از زبان عبيد آقا و خاطرات غبارآلودش و نامه‌هاي آقا آمان روايت مي‌کند. اين لطافت باعث شده خواندن اين رمان براي نوجوانان دلپذير باشد. اين نگاه بهترين شيوه براي آشنا کردن نسل جديد با تاريخ است. کتاب «روز حمله گرگ» انتخابي عالي براي نوجواناني است که به دنبال داستان‌هاي واقع‌گرا هستند؛ همچنين براي بزرگسالاني که مي‌خواهند ماجراي اشغال خرمشهر را اين بار از دريچه‌اي انساني و لطيف بازخواني کنند. کتاب «روز حمله گرگ» را انتشارات کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان در 68 صفحه، تيراژ 2000 نسخه و قيمت ۸۰٫۰۰۰ تومان منتشر کرده است.