صداي مزرعه شنيده نميشود
تیتر اول |
محمد اسماعيل اسدي-در سالهاي اخير، برگزاري همايشها، کنفرانسها و نشستهاي تخصصي در حوزه کشاورزي و بهويژه گياهان دارويي بهطور محسوسي افزايش يافته است. اما پرسش اساسي همچنان بيپاسخ مانده است: خروجي و برونداد واقعي اين همايشها چيست؟ آيا تغييري در مزارع رخ داده است؟ آيا درآمد توليدکننده افزايش يافته؟ آيا زنجيره ارزش محصولات کشاورزي تکميل شده است؟ واقعيت تلخ آن است که در بسياري از اين گردهماييها، جاي خالي توليدکنندگان واقعي، کشاورزان مجرب و مولدان اصلي کاملاً محسوس است. سالنها پر ميشود از سخنرانيهاي تکراري، آمارهاي کلي و جملات پرطمطراق؛ اما صداي مزرعه شنيده نميشود. نتيجه نيز روشن است: همايشي پرهزينه، بياثر و بدون برونداد عملي. همايش زماني معنا دارد که مسالهاي واقعي از دل مزرعه به آن وارد شود و با راهحلي اجرايي از آن خارج گردد. در غير اين صورت، رويداد به يک برنامه تشريفاتي و محفلي تبديل ميشود؛ محفلي براي عکسهاي يادگاري، گزارشهاي اداري و رزومهسازي. براي مثال در حوزه گياهان دارويي، چالشها کاملاً مشخصاند:
نوسان بازار، نبود صنايع فرآوري کافي، ضعف در استانداردسازي، مشکلات صادرات و نبود نظام قراردادهاي عادلانه ،اما سؤال کليدي اينجاست:
چند همايش توانسته است براي حتي يکي از اين مسائل، يک برنامه عملياتي مشخص با زمانبندي روشن و مسئول اجرايي معين ارائه دهد؟
تجربه کشورهايي مانند هند در توسعه کشت تجاري گياهان دارويي و آلمان در ساماندهي زنجيره ارزش نشان ميدهد که موفقيت، حاصل مشارکت واقعي توليدکننده و پيوند مؤثر دانشگاه، مراکز تحقيقاتي، بازار و مزرعه است؛ نه محصول تريبونهاي رسمي و پنلهاي سخنراني. اگر قرار است همايشي برگزار شود، رعايت چند اصل حداقلي ضروري است:
حضور مؤثر کشاورزان پيشرو و توليدکنندگان موفق بهعنوان سخنران اصلي، نه مهمان تشريفاتي، تعريف پروژه پايلوت مشخص در پايان همايش، همراه با تعيين متولي اجرايي و تعهد مالي روشن، انتشار گزارش ارزيابي نتايج در سال بعد. در غير اين صورت، بايد صادقانه گفت که تکرار چنين رويدادهايي نهتنها کمکي به توسعه نميکند، بلکه به فرسايش اعتماد توليدکنندگان نيز ميانجامد. کشاورزي با شعار پيش نميرود؛ با عمل پيش ميرود و عمل، از مزرعه آغاز ميشود؛ نه از سالن همايش.
پژوهشگر بين المللي محيط زيست