سازه‌هاي تقاطعي غيراستاندارد مشکل اصلي تشديد سيلاب در گلستان بودجه با بحران هم‌خواني ندارد


تیتر اول |

تخصيص بودجه‌هاي قطره‌ چکاني در برابر نياز 6 هزار ميليارد توماني، استان را در بحث مديريت سيلاب در بن‌بستِ اعتباري قرار داده است. به گزارش ایسنا به باور کارشناسان براي خروج از بحران سازه‌هاي حادثه‌ساز و تکميل زيرساخت‌هاي حياتي نگاهي ملي نياز است.استان گلستان به دليل ويژگي‌هاي خاص جغرافيايي، ويتريني از تضادهاي توپوگرافي است؛ جايي که رودخانه‌ها از دامنه‌هاي تند و پرشيب البرز در جنوب آغاز شده و ناگهان به دشت‌هاي هموار با شيب نزديک به صفر در شمال مي‌رسند. اين تغيير ناگهاني شيب باعث مي‌شود سيلاب‌هاي خروشان در مناطق شمالي با کاهش سرعت و تجمع رسوبات مواجه شده و مسير طبيعي آب مسدود شود. در اين ميان، هرچند سدسازي به تنهايي درمان قطعي و صددرصدي پديده سيلاب نيست، اما به عنوان يک ابزار مديريتي حياتي، نقشي کليدي در کنترل دبي رودخانه‌ها، ذخيره‌سازي روان‌آب‌هاي ناگهاني و کاهش چشمگير خسارات در پايين‌دست ايفا مي‌کند؛ موضوعي که مهدي ضيايي معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه اي گلستان در اين گفتگو توضيح مي‌دهد. به باور اين مدير استاني عملکرد موفق سد «نرماب» در بارش‌هاي اخير، مهر تأييدي بر ضرورت تکميل اين زيرساخت‌هاي استراتژيک در استان است.معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه اي گلستان نياز اعتباري استان براي ايمن سازي در برابر سيلاب را 6 هزار ميليارد تومان برآورد کرد و گفت: اعداد و ارقام نشان‌دهنده يک چالش بزرگ ملي در استان است زيرا در حالي که نياز ما براي رسيدن به نقطه مطلوب 6000 ميليارد تومان است، اعتبار سال گذشته شرکت، تنها 47 ميليارد تومان بوده است.مهدي ضيايي با اشاره به تاريخچه مطالعات کنترل سيل در استان اظهار کرد: مطالعات جامع کنترل سيل گلستان که پيش از سال 1380 تدوين شده بود، به دليل اتمام مهلت موافقت‌نامه‌ها با توقف رديف اعتباري مواجه شد.وي با ارائه آماري از وضعيت بودجه‌اي تصريح کرد: برآورد مورد نياز براي اجراي طرح‌هاي جامع کنترل سيل استان بر مبناي سال 1404 حدود 4 هزار و 700 ميليارد تومان بود که با احتساب تورم 30 درصدي، اين رقم اکنون به بيش از 6 هزار ميليارد تومان رسيده است.معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه اي گلستان، کل اعتبار مصوب اين دستگاه در سال گذشته را 47 ميليارد تومان اعلام کرد و افزود: از اين ميزان نيز تنها 27 ميليارد تومان تخصيص يافت.ضيايي با اشاره به ديدگاه فني در خصوص لايروبي رودخانه‌ها خاطرنشان کرد: برخلاف باور عمومي، لايروبي تنها راه حل نيست. توپوگرافي گلستان به گونه‌اي است که رودخانه‌ها از جنوب با شيب تند آغاز شده و در شمال به شيب صفر درصد مي‌رسند که همين امر موجب رسوب‌گذاري شديد در مناطق شمالي اتفاق مي افتد.وي سازه‌هاي تقاطعي را مشکل اصلي تشديد سيلاب‌ها دانست و گفت: معضل اصلي ما در شمال استان، وجود پل‌ها و گذرگاه‌هايي است که بدون استعلام از شرکت آب منطقه‌اي و بدون رعايت اصول مهندسي هيدرولوژي و محاسبه دبي واقعي ساخته شده‌اند. اين سازه‌ها با ايجاد گلوگاه، باعث تجمع رسوبات و انسداد مسير آب مي‌شوند.به گفته معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه اي گلستان، تمامي اين سازه‌هاي حادثه‌ساز شناسايي و به دستگاه‌هاي مربوطه اعلام شده‌اند، اما به دليل محدوديت‌هاي اعتباري، اقدام موثري براي اصلاح آن‌ها صورت نگرفته است.وي تاکيد کرد: اصلاح پروژه‌هاي تقاطعي و ايمن‌سازي کامل استان مستلزم نگاه ملي و تخصيص اعتبارات متناسب با ماهيت سيل‌خيزي گلستان است تا از وقوع خسارات تکراري در هر بارش جلوگيري شود.ضيايي از بخشي ديگر از سخنانش از سيلاب ها به عنوان يک پديده طبيعي گريزناپذير ياد کرد و گفت: يکي از راه هاي کنترل خسارت ها عزم همگاني دستگاه‌ها براي خروج سازه‌هاي مزاحم از بستر رودخانه‌ها و بازگشايي مسيرهاي آبي استان است.معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌اي گلستان به نقش مخرب مداخلات انساني اشاره کرد و گفت: برداشت‌هاي غيرمجاز شن و ماسه از بستر رودخانه‌ها تأثير بسيار مخربي بر رودخانه‌ها دارد بنابراين اين اقدامات غيرقانوني بايد توسط دستگاه‌هاي نظارتي با جديّت کنترل و برخورد شود.وي با تأکيد بر اينکه مديريت سيلاب وظيفه‌اي فرابخشي است، خاطرنشان کرد: باز نگه‌داشتن مسير رودخانه‌ها و جلوگيري از انسداد مجاري آبي، مي‌طلبد که همه دستگاه‌هاي متولي در استان پاي کار بيايند.وي با بيان اينکه سدسازي در استان شايد کنترل کامل سيلاب را محقق نکند، گفت: با اين حال سدسازي قطعاً در کاهش چشمگير خسارات نقش کليدي دارد؛ نمونه بارز اين موضوع، عملکرد سد نرماب در سيلاب اخير بود که پس از تکميل سازه‌هاي هيدروليکي در سال جاري، با موفقيت وارد چرخه مديريت بحران شد.ضيايي اضافه کرد: در پي بارش‌هاي اخير، روان‌آبي با دبي 250 مترمکعب در ثانيه در رودخانه نرماب جريان يافت. ما موفق شديم حجمي بالغ بر 15 ميليون مترمکعب از اين سيلاب را در مخزن سد مديريت کرده و اين حجم را به مرور رهاسازي کنيم؛ اين اقدام باعث شد فشار از روي رودخانه گرگان‌رود در مقاطع شهري که حداکثر ظرفيت آب‌گذري آن‌ها 150 مترمکعب در ثانيه است، برداشته شود.وي به چالش کندي حرکت آب در پايين‌ دست اشاره کرد و گفت: در مسير گرگان‌رود از گنبد تا آق‌قلا به دليل شيب بسيار کم زمين، سرعت تخليه آب به سمت دريا پايين است. براي حل اين مشکل، از ظرفيت طرح زهکشي اراضي 280 هزار هکتاري استان استفاده کرديم.