محققان حوزه منابع طبيعي و گياهان دارويي استان گلستان با هشدار نسبت به عواقب مخرب برداشت غيراصولي از گونه‌هاي خودروي گياهان دارويي، خواستار تسريع در توسعه کشت زراعي، تکميل زنجيره ارزش و جلوگيري از خام‌فروشي براي حفظ تنوع زيستي و ارتقاي امنيت اقتصادي اين منطقه شدند.به گزارش ايرنا، استان گلستان با بهره‌مندي از تنوع اقليمي منحصربه‌فرد از شمال جلگه‌اي تا جنوب کوهستاني، يکي از غني‌ترين مناطق کشور از نظر پوشش گياهي است که حدود 70 درصد از مساحت آن به حوزه منابع طبيعي، جنگل‌ها و مرتع‌ها اختصاص دارد و ميزبان بيش از 800 گونه گياهي مختلف است.در ميان اين تنوع زيست‌محيطي، حدود 150 تا 200 گونه از اين گياهان داراي خواص دارويي، معطر و اقتصادي ارزشمندي هستند که مي‌توانند پايه‌اي محکم براي توسعه اقتصاد سبز و کشاورزي پايدار در منطقه باشند.گياهان دارويي در گلستان از گونه‌هاي خودرويي مانند گل‌گاوزبان، آويشن، شيرين‌بيان و خارمريم گرفته تا گونه‌هاي زراعي رو به رشدي مانند زعفران، زيره، سياهدانه و اسطوخدوس را در بر مي‌گيرند که ويژگي بارز اين گياهان، نياز آبي کمتر نسبت به محصولات کشاورزي سنتي است که در شرايط کم‌آبي و ضرورت تغيير الگوي کشت در استان، اهميت دوچندان پيدا کرده است.توسعه کشت اين گياهان نه تنها مي‌تواند به حفظ منابع آبي کمک کند، بلکه با ايجاد ارزش افزوده بالا، فرصتي استثنايي براي اشتغال‌زايي و افزايش درآمد جوامع روستايي و کمتر توسعه‌يافته فراهم مي‌آورد.با اين حال، بهره‌برداري از اين ظرفيت عظيم همچنان با چالش‌هايي نظير خام‌فروشي، ضعف در صنايع فرآوري، نبود زنجيره ارزش کامل و برداشت غيراصولي از منابع طبيعي همراه است.کارشناسان و محققان حوزه منابع طبيعي معتقدند که گذار از روش‌هاي سنتي به سمت کشت اصولي، فرآوري صنعتي و مديريت علمي بهره‌برداري، کليد اصلي براي تبديل اين گنجينه سبز به يک صنعت رونق‌يافته است.اگرچه سطح زيرکشت برخي از اين گياهان در سال‌هاي اخير رشد داشته اما پتانسيل واقعي گلستان براي تبديل شدن به يکي از قطب‌هاي توليد و فرآوري گياهان دارويي در کشور، هنوز محقق نشده و نيازمند سرمايه‌گذاري هدفمند و برنامه‌ريزي دقيق است.محقق حوزه منابع طبيعي مرکز تحقيقات، آموزش کشاورزي و منابع طبيعي گلستان، با تاکيد بر ظرفيت بالاي اکولوژيک اين استان گفت: استان گلستان به دليل تنوع اقليمي منحصربه‌فرد، از شمال جلگه‌اي تا جنوب کوهستاني، ميزبان بيش از 800 گونه گياهي است که حدود 150 تا 200 گونه آن داراي خواص دارويي ارزشمندي هستند.سپيده زوار با اشاره به اينکه برداشت غيراصولي و بي‌رويه باعث کاهش ذخاير ژنتيکي، تخريب زيستگاه‌ها و در نهايت از بين رفتن گونه‌هاي ارزشمند مي‌شود، افزود: تغييرات اقليمي و کاهش بارندگي نيز روند رويش اين گونه‌ها را با چالش جدي مواجه کرده بنابراين، مديريت علمي بهره‌برداري و توسعه کشت جايگزين يک ضرورت حياتي براي بقاي اين ذخاير است.وي با انتقاد از شيوه‌هاي سنتي بهره‌برداري تصريح کرد: بخش قابل‌توجهي از توليدات هنوز به‌صورت خام و با روش‌هاي سنتي برداشت مي‌شود که اين رويکرد نه تنها ارزش افزوده اقتصادي را به حداقل مي‌رساند، بلکه فشار مضاعفي بر اکوسيستم وارد مي‌کند.زوار افزود: چالش‌هاي اصلي اين حوزه شامل کمبود صنايع فرآوري، ضعف بازاريابي، نبود زنجيره ارزش کامل، مشکلات مجوزها و دانش فني محدود استو در کنار آن، نبود بازار تضميني و نوسانات قيمت نيز از ديگر موانع توليدکنندگان است.وي يادآور شد: حمايت‌هاي دولتي موجود پراکنده و ناکافي است و نيازمند آسان‌سازي قوانين و افزايش تسهيلات هدفمند هستيم.محقق گياهان دارويي گلستان با ارائه آمارهاي جديد از وضعيت کشت اين گياهان در سال زراعي گذشته اظهار کرد: سطح زيرکشت گونه‌هاي دارويي در گلستان رو به رشد است و بر اساس داده‌هاي ميداني، کشت زعفران در هزار و 538 هکتار، زيره در 750 هکتار، سياهدانه در نزديک به 500 هکتار، گياهان دارويي يک‌ساله در 75 هکتار و ساير چندساله‌ها در 150 هکتار از سطح زيرکشت زمين‌هاي استان را به خود اختصاص داده همچنين سطح کشت اسطوخدوس با 40 هکتار و نعناع فلفلي با 35 هکتار نيز در حال گسترش است.زوار افزود: اين ارقام نشان‌دهنده جايگاه روبه‌رشد گياهان دارويي در الگوي کشت استان است اما گونه‌ها هنوز نتوانسته‌اند نياز کشور به اين محصولات را تامين کنند و پتانسيل رشد بسيار بيشتري وجود دارد.وي توسعه کشت اصولي و جايگزيني برداشت خودرو با کشت زراعي، تکميل زنجيره ارزش از طريق سرمايه‌گذاري در واحدهاي فرآوري، اسانس‌گيري و بسته‌بندي استاندارد، آموزش و ترويج روش‌هاي نوين کشاورزي و برداشت صحيح به بهره‌برداران، استفاده از کشاورزي هوشمند و کشت گلخانه‌اي براي افزايش بهره‌وري و توسعه کشت قراردادي با تضمين خريد محصول براي کاهش ريسک توليدکنندگان را راهکارهاي کليدي براي توسعه پايدار اين صنعت برشمرد.محقق گياهان دارويي گلستان با اشاره به فرصت‌هاي جديد اقتصادي گفت: ترکيب تنوع گياهي، طبيعت بکر و دانش بومي، زمينه‌ساز توسعه اکوتوريسم، گردشگري سلامت و تورهاي آموزشي-گياه‌شناسي در گلستان است و در کنار آن، فرآوري و توليد محصولات ثانويه مي‌تواند ارزش افزوده محصولات را چند برابر کرده و سود اصلي را نصيب توليدکننده کند.زوار چشم‌انداز پنج تا 10 ساله صنعت گياهان دارويي در گلستان را مثبت ارزيابي کرد و گفت: با برنامه‌ريزي صحيح، سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در کنار حمايت‌هاي دولتي و تمرکز بر بخش فرآوري و صادرات، استان گلستان مي‌تواند به يکي از قطب‌هاي اصلي توليد و فرآوري گياهان دارويي در کشور تبديل شود که اين تحول نه تنها باعث ايجاد اشتغال پايدار، به‌ويژه براي زنان و جوانان روستايي، بلکه به کاهش مهاجرت از مناطق روستايي و افزايش درآمد ساکنان اين خطه منجر خواهد شد.