دکتر رحمان قره باش

در دنياي امروز، قدرت اقتصادي کشورها بيش از هر چيز به جايگاه آنها در شبکه‌هاي تجارت و حمل‌ونقل جهاني وابسته است. ايران با قرار گرفتن در چهارراه شرق و غرب و همچنين شمال و جنوب، از مزيتي کم‌نظير برخوردار است و استان‌هاي گيلان، مازندران و گلستان دروازه‌هاي اصلي اين اتصال به شمار مي‌روند.

اهميت راهبردي کريدورهاي شمالي

تحولات سال‌هاي اخير نشان داده است که تنوع ‌بخشي به مسيرهاي تجاري و ترانزيتي يک ضرورت راهبردي است. بهره‌گيري مؤثر از کريدورهاي شمالي مي‌تواند سهم ايران را از تجارت بين‌المللي و درآمدهاي ترانزيتي افزايش دهد. سه مسير اصلي از شمال کشور عبور مي‌کنند:

- کريدور بين‌المللي شمال ـ جنوب که خليج فارس و اقيانوس هند را به روسيه و شمال اروپا متصل کرده و زمان و هزينه حمل کالا را کاهش مي‌دهد.

- کريدور شرق ـ غرب که چين و آسياي ميانه را از طريق ايران به بنادر جنوبي کشور پيوند مي‌دهد و ظرفيت بالايي براي جذب جريان تجارت منطقه‌اي دارد.

- کريدور درياي خزر که بنادر شمالي ايران را به کشورهاي حاشيه خزر متصل کرده و زمينه توسعه حمل‌ونقل ترکيبي را فراهم مي‌سازد.

نقش استان‌هاي شمالي

گلستان با مرز زميني و ريلي ترکمنستان، مازندران با بندر اميرآباد و گيلان با بنادر انزلي و آستارا، يک مجموعه راهبردي را شکل مي‌دهند که مي‌تواند ايران را به اقتصاد اوراسيا متصل کند.

منافع اقتصادي و الزامات توسعه

توسعه اين کريدورها تنها به عبور کالا محدود نيست؛ بلکه موجب رونق لجستيک، انبارداري، خدمات گمرکي، بيمه، بانکداري و ايجاد فرصت‌هاي شغلي گسترده مي‌شود. از سوي ديگر، رقابت کشورها براي جذب مسيرهاي ترانزيتي نشان مي‌دهد که کنترل اين مسيرها به افزايش نفوذ اقتصادي نيز منجر خواهد شد. از اين رو، توسعه بنادر خزر، تکميل خطوط ريلي، نوسازي ناوگان حمل‌ونقل و تسهيل قوانين ترانزيتي بايد در اولويت قرار گيرد.

جمع‌بندي

کريدورهاي شمالي صرفاً پروژه‌هاي حمل‌ونقل نيستند؛ بلکه ابزاري براي افزايش درآمدهاي پايدار، تقويت امنيت اقتصادي و ارتقاي جايگاه ايران در اقتصاد جهاني به شمار مي‌روند. اگر قرن بيست‌ويکم را قرن کريدورها بدانيم، شمال ايران مي‌تواند يکي از مهم‌ترين دروازه‌هاي ورود کشور به اين فرصت تاريخي باشد.

فعال اقتصادي- عضو هيات نمايندگان اتاق و رئيس کمسيون گمرک و لجستيک اتاق گرگان