ابراهيم مهدوي

 اين روزها عده زيادي از مردم مسلمان کشورهاي مختلف رهسپار عراق هستند تا در مراسم اربعين شرکت کنند و مسير نجف تا کربلا پياده روي کنند.

 اربعين، تنها يک تاريخ در تقويم نيست؛ نقطه‌اي‌ست که در آن حافظه تاريخي شيعه با وجدان جمعي ملت‌ها گره مي‌خورد. چهل روز پس از واقعه عاشورا، هنگامي که کاروان اسيران به همراه اهل‌بيت پيامبر(ع) دوباره به کربلا بازگشتند، نخستين جرقه‌هاي زيارت اربعين شکل گرفت؛ زيارتي که بعدها با حضور جابر بن عبدالله انصاري، رنگي روشن‌تر و رسمي‌تر يافت و در طول قرن‌ها به يکي از نشانه‌هاي هويت شيعي تبديل شد.اما اهميت اربعين تنها در گذشته نماند.

 در سال‌هاي اخير، اين مناسک از يک آيين مذهبي فراتر رفته و به بزرگ‌ترين اجتماع انسانيِ داوطلبانه بدل شده است؛ جمعيتي ميليوني که از ده‌ها کشور، با زبان‌ها، فرهنگ‌ها و حتي مذاهب گوناگون، در يک مسير واحد قدم مي‌گذارند. اين راهپيمايي، در جهاني که هر روز بيشتر به سمت گسست و فردگرايي مي‌رود، تصويري کم‌نظير از همدلي، ايثار و اتحاد ملت‌ها ارائه مي‌دهد.در مسير نجف تا کربلا، موکب‌هايي که با دست‌هاي ساده مردم برپا شده‌اند، مرزهاي مليت را از ميان برمي‌دارند. عراقي، ايراني، پاکستاني، لبناني، آفريقايي و اروپايي کنار هم مي‌نشينند؛ نان و چاي و خستگي‌شان را شريک مي‌شوند. اينجا هيچ‌کس از ديگري نمي‌پرسد از کجايي؛ پرسش اصلي اين است: «مسافر حسين هستي؟» و همين پرسش، هويت مشترکي مي‌سازد که فراتر از جغرافيا و سياست است.

اربعين در سال‌هاي اخير، به نمادي از ايثار جمعي تبديل شده است؛ جايي که مردم عادي، نه دولت‌ها و نه سازمان‌هاي بزرگ، بار اصلي خدمت‌رساني را بر دوش مي‌کشند. اين مشارکت مردمي، تصويري از قدرت جامعه را نشان مي‌دهد؛ جامعه‌اي که مي‌تواند بدون اجبار، بدون تبليغات رسمي و بدون منافع مادي، بزرگ‌ترين گردهمايي جهان را سامان دهد.

در نهايت، اربعين يادآور اين حقيقت است که حسين(ع) تنها يک شخصيت تاريخي نيست؛ يک «فراز» اخلاقي‌ست که ملت‌ها را به هم نزديک مي‌کند. راهپيمايي اربعين، در زمانه‌اي که جهان از شکاف‌ها رنج مي‌برد، به ما يادآوري مي‌کند که هنوز مي‌توان گرد يک حقيقت مشترک جمع شد؛ حقيقتي که ريشه در آزادي، کرامت انساني و مقاومت در برابر ظلم دارد.