محمد اسماعيل اسدي

 در روزگاري که دغدغه‌ها و شتاب زندگي، انسان را از تأمل در ريشه‌ها و خاطره‌هاي ماندگار دور ساخته است؛ هنوز هم انسان‌هايي هستند که رد انديشه و عشقشان نه‌تنها بر کاغذ، بلکه بر خاک درخت جاده و جان يک سرزمين باقي‌مانده است. هوشنگ امير لطيفي از آن دست انسان‌هايي است که نام و يادشان با طبيعت، آباداني و هويت و سرسبزي سرزمين به‌ويژه استان گلستان گره‌خورده است؛ مردي که نگاهش به توسعه صرفاً ساختن راه و سازه نبود، بلکه پيوندي عميق ميان انسان، طبيعت و آينده برقرار مي‌کرد. کتاب «سفرِ عمر» تنها روايت يک زندگي يا مجموعه‌اي از خاطرات نيست؛ اين کتاب سفري است به لايه‌هاي پنهان انديشه انساني که سال‌ها پيش فراتر از زمان خود مي‌انديشيد. هنگامي‌که بسياري توسعه را تنها در بتن، سدسازي، سيمان و آسفالت مي‌جستند، مهندس امير لطيفي به درخت، سايه، زيبايي و آرامش انسان مي‌انديشيد. او به‌خوبي دريافته بود که تمدن بدون احترام به طبيعت روح نخواهد داشت. امروز پس از گذشت نزديک به شش دهه، هر مسافري که از غرب و يا شرق استان گلستان وارد گرگان مي‌شود، پيش از آنکه تابلوي شهر را ببيند با قامت‌هاي استوار چناراني روبه‌رو مي‌شود که چون سربازاني نجيب و وفادار در دو سوي جاده ايستاده‌اند و به رهگذران خوشامد ميگويند. اين درختان تنها بخشي از سيماي شهري نيستند؛ آن‌ها سند زنده دورانديشي عشق و تعهد انساني است که آينده را مي‌ديد و براي آن مي‌کاشت، چه بسيار انسان‌هايي که در طول زندگي خود اثري موقت بر جاي مي‌گذارند و با گذر زمان فراموش مي‌شوند؛ اما هستند انسان‌هايي که انديشه و عملشان در رگ‌هاي شهر جاري مي‌شود و نسل‌هاي بعد بي‌آنکه شايد نامشان را بدانند از برکت حضور آنان بهره‌مند مي‌گردند. مهندس هوشنگ امير لطيفي بي‌ترديد از اين گروه است. اگر امروز گرگان در ذهن بسياري از مسافران با تونل سبز درختان چنار آرامش جاده و زيبايي ورودي شهر تداعي مي‌شود بخشي از اين تصوير مديون نگاه بلند و مسئولانه ايشان است. درخت در فرهنگ سفر عمر ايراني تنها يک موجود زنده نيست؛ نماد، حيات، پايداري اميد و پيوند انسان با زمين است. آنان که درخت مي‌کارند در حقيقت به آينده ايمان‌دارند و مهندس امير لطيفي سال‌ها پيش با همکاري و همفکري گروهي دغدغه‌مند نهال‌هايي را در خاک اين سرزمين نشاند که امروز به ستون‌هاي سبز خاطره و هويت تبديل‌شده‌اند. هر شاخه اين چنارها، حکايتگر نسلي از انديشه و هر سايه آن‌ها يادآور انساني است که به‌جاي مصرف آينده، آن را براي آيندگان ساخت و عنوان زيباي «سفرِ عمر» نيز به‌خوبي بيانگر مسير فکري و زيستي نويسنده است. اين کتاب، دعوتي است براي عبور از سطح نگري و رسيدن به عمق معنا؛ عمق تجربه، عمق عشق به سرزمين و عمق مسئوليت اجتماعي خواننده در خلال صفحات اين اثر درمي‌يابد که توسعه حقيقي تنها در پيشرفت ظاهري خلاصه نمي‌شود بلکه در توانايي انسان براي خلق ميراثي ماندگار معنا پيدا مي‌کند؛ ميراثي که هم طبيعت را غني‌تر سازد و هم روح جامعه را. اينجانب به‌عنوان کسي که بيش از 40 سال دغدغه آب‌وخاک کشاورزي پايدار و حفاظت از سرمايه‌هاي طبيعي اين سرزمين را داشته‌ام، باور دارم که اقدامات و انديشه‌هاي هوشنگ امير لطيفي نمونه‌اي ارزشمند از توسعه مبتني بر احترام به محيط‌زيست و انسان است. امروز که جهان با بحران‌هاي عديده زيست‌محيطي فرسايش خاک آلودگي هوا کاهش پوشش گياهي و گسست انسان از طبيعت روبه‌روست؛ بازخواني تجربه و نگاه انسان‌هايي چون ايشان بيش از هر زمان ديگري ضرورت دارد. در حقيقت آنچه امير لطيفي دهه‌ها پيش انجام داد تنها يک اقدام عمراني نبود؛ او فرهنگ کاشتن ماندگاري، پايداري و مسئوليت نسبت به آيندگان را بنيان گذاشت. اين همان نگاهي است که مي‌تواند امروز نيز الهام‌بخش مديران، برنامه ريزان و نسل جوان باشد؛ نسلي که بايد بداند آباداني واقعي بدون عشق به سرزمين و احترام به طبيعت امکان‌پذير نيست. اميد آن دارم که کتاب «سفرِ عمر» نه‌تنها براي خوانندگان، بلکه براي مديران، دانشجويان فعالان محيط‌زيست و همه دوستداران ايران‌زمين فرصتي براي انديشيدن دوباره به مفهوم توسعه انسانيت و مسئوليت اجتماعي باشد. بي‌ترديد سرزمين ما بيش از هر زمان ديگر به انسان‌هايي نياز دارد که مانند هوشنگ امير لطيفي آينده را نه در سخن، بلکه در عمل و با کاشتن اميد بسازند. در پايان با احترام و ارادت تلاش‌ها و خدمات ماندگار اين فرزند فرهيخته و طبيعت دوست گلستان را ارج مي‌نهم و براي ايشان سلامتي عزت و ماندگاري نام نيک آرزو دارم و يقين دارم تا زماني که چنارهاي استوار ورودي گرگان در باد مي‌رقصند و به مسافران خوشامد مي‌گويند نام و ياد مهندس هوشنگ امير لطيفي نيز در حافظه اين سرزمين زنده خواهد ماند. کتاب «سفرِ عمر» اثري خود نوشت به قلم هوشنگ امير لطيفي متولد 1318 است که در 84 صفحه و مصور توسط انتشارات نوروزي در سال جاري روانه بازار نشر شد.

نويسنده و پژوهشگر ارشد آب‌وخاک

 و کشاورزي حفاظتي