■ احسان مکتبی

نگاهي به کلمات و سخنان برخي از صاحبان عرصه سياست و اجتماع  و مديران به ما مي گويد که گويا کلمات  بي اعتبار شده اند، سخني گفته مي شود بدون آنکه طول و عرض آن سنجيده شود و بي آنکه گوينده بداند شهروندان حافظه اي تاريخي دارند و حتي اگر حافظه آنها نيز مختل شده باشد، دهها رسانه و شبکه وجود دارد که مداوم در حال نقد و بررسي و به رخ کشيدن سخنان قبلي و حال حاضر گوينده هستند. ديروز حرفي مي زند و امروز حرفي متفاوت، ديروز روشي پيشنهاد مي داد و امروز دقيقا همان سخني را مي گويد که صاحب منصبان ديروز مي گفتند و بر آن نقد مي کردند. نتيجه آن بي اعتباري است، اعتبار و بي اعتباري از کلام آغاز مي شود، نهادينه مي شود و در رفتارها جاري مي شود و بعد از معدود زماني متوجه مي شويد که هيچکس، ديگري را قبول ندارد و به کسي اعتماد ندارد. آنکه  مديريت را به دست دارد  قدر جايگاه خود را نمي داند و درکي از اعجاز سخن ندارد، و آنکه  داشته اي ندارد، مي خواهد به همگان توانايي خود را به رخ بکشد. از آن سو با چنين آشفته بازاري عاقلان و خردمندان گوشه اي مي نشينند و به بازي خردسالانه اين جماعت نگاه مي کنند و حسرت مي خورند که نبايد کار چنين مي شد. جناب سعدي در گلستان در لزوم توجه به سخن و کلام در باب تربيت، داستان ملک زاده اي را مي گويد که به مکتبخانه رفته بود و از قضا آن معلم فاضل به او بسيار سخت مي گرفت. فرزند پيش پدر رفت و از ضجر و سختي گيري معلم شکايت کرد و آنگاه پادشاه از معلم مي پرسد: پسران رعيت را چندين جفا و توبيخ روا نمي داري که فرزند مرا، سبب چيست؟ گفت: سبب آنکه سخن انديشيده بايد گفت و حرکت پسنديده کردن همه خلق را علي العموم و پادشاهان را علي الخصوص، به موجب آنکه بر دست و زبان ايشان هر چه رفته شود هر آينه به افواه بگويند و قول و عمل عوام الناس را چندان اعتباري نباشد. 

اگر صد ناپسند آيد ز درويش               رفيقانش يکي از صد ندانند

وگر يک بذله گويد پادشاهي                  از اقليمي به اقليمي رسانند  .... 

بايد بدانيم بنيان زندگي اجتماعي و اساس حکمراني در اعتماد عمومي به يکديگر است و آغاز همه اينها با کلام است. با کلمه دوستي ها آغاز مي شود و با کلمه دشمني ها به پايان مي رسد. وقتي شهروندان به  مديران و يکديگر اعتماد نداشته باشند، نتايج اين بي اعتمادي را بايد مدام در پيچ و خم هاي دادگاههاي قضايي ديد. درست، دقيق و اندازه سخن بگوييم تا مجبور نباشيم هر روز هزار وصله براي توجيه بسازيم.